Banken liggen al enige tijd onder vuur vanwege de hoge opslag in hun hypotheekrente, zodat deze ver boven de marktrente ligt. Onder meer de Consumentenbond en Vereniging Eigen Huis spreken er schande van. „Doordat de kapitaalmarktrente voor de vierde week op rij is gedaald, neemt die opslag weer toe. Banken hebben de hypotheekrente namelijk niet mee verlaagd, maar juist iets verhoogd”, stelt Oscar Noorlag, hypotheekspecialist van De Hypotheekshop.

De afgelopen vier weken daalde de kapitaalmarktrente, de rente op een tienjarige staatslening, met circa 0,3 procent. In dezelfde periode zijn de gemiddelde vaste hypotheekrentes echter met bijna 0,1 procent gestegen. „Een enkele geldverstrekker verlaagde de hypotheekrente, maar daar stonden bijna net zoveel renteverhogingen tegenover”, aldus Noorlag.

De hoge hypotheekrente is consumenten al lange tijd een doorn in het oog. Vergeleken met omringende landen zijn de renteopslagen namelijk hoog, sinds de kredietcrisis zijn ze fors gestegen. Hierdoor ontstaat het beeld dat banken hun financiële gezondheid over de rug van hun klanten willen verbeteren.

Het verschil tussen de kapitaalmarktrente en de gemiddelde tien jaar vaste hypotheekrente was in de periode 2009-2010 gemiddeld 1,6 procent. Vóór de kredietcrisis was dit verschil slechts 0,7 procent, aldus Noorlag. „Op dit moment is het verschil opgelopen tot bijna 2 procent.”

Lastig

Welk deel van die forse stijging veroorzaakt wordt door de hogere kosten van uitlenen en welk deel simpelweg extra winst voor de banken is, vindt Noorlag daarbij lastig in te schatten.

Noorlag verwacht wel dat de banken de hypotheekrente zullen moeten verlagen. Maar dat zal volgens hem een tijdelijke verlaging zijn. Op de middellange termijn verwacht Noorlag klimmende markt én hypotheekrentes. Een belangrijke drijver daarvoor is de inflatie in de eurozone, die inmiddels is opgelopen tot 2,8 procent. „Als blijkt dat het economisch herstel in de eurozone doorzet en de Europese schuldencrisis naar de achtergrond verdwijnt, zal de kapitaalmarktrente – die van invloed is op lange hypotheekrentetarieven – de komende tijd verder kunnen stijgen.”

De stemming onder consumenten is in december verslechterd. De indicator van het consumentenvertrouwen daalde 7 punten, naar -14. De verbeteringen in oktober en november zijn daarmee weer tenietgedaan.

Met name het vertrouwen in het algemeen economisch klimaat daalde in december sterk.

Consumenten waren veel somberder over de economische situatie dan in november. Deze deelindicator van het consumentenvertrouwen daalde met 12 punten en kwam uit op -18. Daarbij verslechterde het oordeel over de economische situatie in de afgelopen twaalf maanden iets meer dan het oordeel over de economische situatie in de komende 12 maanden.

De koopbereidheid van consumenten was in december ook minder groot dan in november. Deze deelindicator van het vertrouwen verslechterde met 4 punten en kwam uit op -12. Consumenten waren pessimistischer over hun eigen financiële situatie en ze vonden de tijd iets minder gunstig voor het doen van grote aankopen.

Verder vraagt het CBS consumenten elke maand naar hun verwachtingen over de ontwikkeling van de werkloosheid in de komende 12 maanden. Deze verwachtingen verslechterden ook. Een op de vijf consumenten rekende in december op een daling van de werkloosheid, tegen een op de vier in november.

De huidige rekenmethodieken bedreigen de toekomstige pensioenen, maar met enkele eenvoudige aanpassingen is het Nederlandse pensioenstelsel toekomstbestendig te maken, stelt econometrist Gerwin Griffioen.

De actuele waarde van de verplichtingen wordt bepaald met behulp van een rekenrente. De rekenrente is het rendement dat een pensioenfonds verwacht te kunnen behalen om de actuele waarde aan te laten groeien tot de toegekende pensioenaanspraken.

De actuele waarde van de verplichtingen is lager, naarmate de rekenrente hoger is, maar des te hoger de lat wordt gelegd, des te groter is de kans dat het einddoel niet wordt gehaald. Daarom hanteren pensioenfondsen een rekenrente die min of meer gelijk is aan de rentecurve van staatsobligaties om te voorkomen dat er teveel beleggingsrisico's worden genomen. Met deze prudente rekenrente-methodiek wordt voorkomen dat pensioenfondsen de actuele waarde van hun verplichtingen te laag inschatten.

Op basis van deze rekenrente-methodiek berekenen ALM-modellen dat het renterisico zoveel mogelijk moet worden afgedekt, zodat de beweeglijkheid van de dekkingsgraad en daarmee de kans op onderdekking laag wordt gehouden. Pensioenfondsen staan onder druk om dit advies op te volgen, omdat er van ze wordt verwacht dat ze voldoen aan de eisen die in het Financiële Toetsingskader worden gesteld. Met behulp van rentederivaten zetten pensioenfondsen het rendement op hun beleggingsportefeuilles voor een lange termijn vast tegen de marktrente op staatsobligaties. Daarmee worden de nominale pensioentoezeggingen redelijk veilig gesteld. Echter, het afdekken van een risico introduceert meestal weer een ander risico en in het geval van het afdekken van renterisico wordt er een inflatierisico geïntroduceerd. Immers, als er inflatie komt, dan zijn pensioenfondsen niet in staat om een hoger rendement op hun beleggingsportefeuilles te behalen, doordat het rendement voor lange tijd is vastgezet op een laag niveau.

Marktrente bestaat uit een basisvergoeding en opslagen voor krediet- en inflatierisico. Meestal gaat een hoge rente op staatsobligaties gepaard met hoge (verwachte) inflatie. Bij een hoge (verwachte) inflatie is het daarom prudent om een lage rekenrente te hanteren. Overrendementen kunnen dan worden ingezet om pensioenen te compenseren voor inflatie. Daarom zou een nieuwe rekenrente-methodiek als volgt kunnen luiden: de rekenrente is gelijk aan de marktrente, maar nooit hoger dan een bepaalde bovengrens, bijvoorbeeld 4%.

We onderzoeken de voorgestelde rekenrente-methodiek met behulp van een simulatie van een pensioenfonds op een economisch scenario dat bestaat uit maandelijkse rente en inflatie data en een periode van 70 jaar bestrijkt. Het eerste gedeelte van het scenario bestaat uit Amerikaanse rente en inflatie data in de periode januari 1955 tot en met juli 2010. Het tweede gedeelte van het scenario bestaat uit het meest slecht geachte toekomstige economische scenario, namelijk Japanse rente en inflatie data vanaf januari 1996. Hiermee testen we de rekenrente-methodiek op verschillende economische omstandigheden. Om het rendement op de beleggingsportefeuille te laten meelopen met de inflatie, wordt er alleen belegd in één tot tienjarige staatsobligaties.

Uit de simulatie blijkt dat een goed en waardevast pensioen kan worden opgebouwd met de hier geïntroduceerde rekenrente-methodiek. Verder blijkt dat het Nederlandse pensioenstelsel, met deze aanpassing, toekomstbestendig is, ook in een Japan scenario. Met de huidige rekenrente-methodiek lopen onze pensioenen het gevaar om verteerd te worden door inflatie. Als onze rekenrente-methodiek wordt geïntroduceerd, dan zullen ALM-modellen tot andere resultaten komen en berekenen dat pensioenfondsen veel korter op de rentecurve moeten beleggen.

Uit onderzoek van Pensioenkoers.nl blijkt dat 41% van de senioren maandelijks minder pensioen uitgekeerd krijgt dan dat bij het afsluiten van de verzekering was voorgespiegeld. Dat is te wijten aan een lage rente, maar ook door het zonder inlezen akkoord gaan met het voorstel van de verzekeraar waar de polis is opgebouwd. Senioren kunnen door op de expiratiedatum te wisselen van verzekeraar echter tot 20% extra maandelijks uitgekeerd pensioen ontvangen. Senioren zijn hier niet of nauwelijks van op de hoogte.

Vergelijkingstips
Vergelijken loont, volgens Gabi Walet van Pensioenkoers. “Elke verzekeraar bepaalt zelf wat voor pensioenpolis aan een persoon wordt aangeboden. Het is de verhouding in rekenrente, sterfkans en operationele kosten dat het verschil maakt tussen de aangeboden pensioenen.” Hij geeft vergelijkingstips mee. “Allereerst is het belangrijk om te kijken naar de uitkeringstermijn. Met een jaarlijkse uitkering ontvang je meer dan bij een maandelijkse. Ten tweede is het belangrijk dat bij het aangaan van een verzekering op twee levens, voor hetzelfde percentage overgang van de uitkeringen wordt gekozen. En tenslotte is er bij heel grote verschillen in de hoogte van de uitkering vaak sprake van verschillende uitgangspunten. Vergelijk daarom altijd op basis van dezelfde koopsom, looptijd, overgang en uitkeringstermijn. Verschillen daarin geven uiteraard ook verschillende uitkomsten.

Onderzoek
Het onderzoek is uitgevoerd onder 458 leden van seniorencommunity Goedenwel. De verdeling man/vrouw was hierbij gelijk en het grootste deel van de groep respondenten was tussen de 55 en 64 jaar oud.

Het consumentenvertrouwen in banken blijft broos. Het vertrouwen in de financiële sector is nog steeds uitermate laag. Dat zijn de belangrijkste conclusies uit het rapport 'Benchmark Online Reputatie – Retailbanking 2010' van research & consultancybureau MarketResponse. Het rapport is gebaseerd op een diepgaande analyse van 130.000 online berichten die dit jaar door consumenten  zijn gepubliceerd.

Opvallend is dat het negatieve sentiment niet alleen  gericht is op de banken. Ook de overheid, toezichtorganen, en zelfs partijen die opkomen voor de consumentenbelangen worden met wantrouwen en scepsis gevolgd. Volgens Wim Nieuwenhuijse, directeur bij MarketResponse, leeft er onder consumenten een breed gedragen gevoel van 'belazerd te zijn'. Nieuwenhuijse: 'Door alle ontwikkelingen in de sector is de consument hypersensitief geworden voor ervaringen en berichten die het negatieve sentiment voeden.  Consumenten voelen zich onmachtig en blijken nog steeds onaangenaam verrast over het onrecht dat ze is aangedaan. Ook de mate waarin de hoofdrolspelers er schijnbaar mee weg kunnen komen, frustreert. Je ziet dat met name terug in de felle opinies op fora en blogs. Het wantrouwen resulteert er in dat consumenten hun heil bij elkaar zoeken. Niet alleen voor het uiten van frustraties. Vooral ook voor het delen van ervaringen en het toetsen van advies over bijvoorbeeld complexe financiële producten.'
Uit het rapport komt naar voren dat met name grootbanken kritiek krijgen. Het vertrouwen verschilt echter sterk per bank. Zoals blijkt uit het onderzoek zijn er ook lichtpuntjes voor individuele banken. Rabobank is als grootbank winnaar in het verzamelen van een fors aantal complimenten op het web. Banken die zich richten op een specifieke doelgroep -ASN Bank en Triodos- worden het meest positief gewaardeerd door een relatief kleine schare fans. Nieuwenhuijse: 'We zien een heel duidelijk verband tussen het online sentiment over deze banken en de waardering van klanten. Het positieve sentiment houdt een duidelijk verband met de klantloyaliteit en klantvriendelijkheid van banken die we in eerdere studies zien.'

Banken zouden de schreeuw om hulp van de consument serieus moeten nemen en vooral beter moeten doorgronden. De huidige communicatiecampagnes beperken zich vaak tot symptoombestrijding. Consumenten prikken feilloos door de gelikte en dure communicatiecampagnes heen. Oorzaken aanpakken en terughoudend zijn in het zenden is belangrijk om het broze herstel van vertrouwen te steunen. Het bieden van transparantie en eenvoud is daarbij cruciaal.

Enkele pensioenfondsen blijven terughoudend over de financiële situatie, ondanks de oproep van De Nederlandsche Bank (DNB) om openheid van zaken te geven. DNB-directeur Joanne Kellerman wil dat pensioenfondsen in de toekomst duidelijker over hun financiële positie communiceren. Dat zei zij woensdag tijdens een gesprek met de Tweede Kamer.

De helft van de veertien fondsen die deze zomer met DNB gingen bekijken of zij de uitkeringen moeten korten, om zo de financiën op orde te krijgen, heeft inmiddels openheid van zaken gegeven. Gepensioneerden die bij het fonds van sleepbedrijf Smit zitten, krijgen 13,2 procent minder pensioen. Ook mensen die aangesloten zijn bij het Bedrijfstakpensioenfonds voor de Verf- en Drukinktindustrie of bij het pensioenfonds voor medewerkers in het notariaat kunnen rekenen op een korting van de uitkering met 5,9 respectievelijk 6,8 (maximaal) procent.

Bij de pensioenfondsen PME, Reclame en Marketing en de fondsen van Helvoet en GITP en is korten niet aan de orde. De overige zeven fondsen hebben nog niet aan de media bekendgemaakt of er gekort gaat worden. Sommige hebben goede argumenten om te zwijgen, lichtte voorzitter Kick van der Pol van koepelorganisatie de Pensioenfederatie toe. Een klein aantal fondsen heeft de knoop namelijk nog niet doorgehakt. Dat doen zij uiterlijk 15 november.

Communicatie
DNB moet zelf ook werken aan de communicatie, vonden veel Kamerleden. De toezichthouder bracht deze zomer samen met minister Piet Hein Donner, die toen nog op Sociale Zaken zat, naar buiten dat veertien fondsen wellicht moeten korten. Omdat toen nog niet duidelijk was welke fondsen dit waren, meenden de Kamerleden dat er ten onrechte onrust werd gezaaid. DNB had dit eerst met de betreffende fondsen moeten afstemmen, vonden zij. "De brandweer zegt toch ook niet dat er 'ergens' brand is'', zei Paul Ulenbelt van de SP.

Kellerman is zich bewust van de "ongelukkige situatie'' die deze zomer ontstond. Maar volgens haar kan het nooit echt een grote verrassing geweest zijn voor de betreffende veertien fondsen. Immers hadden zij zelf al in hun herstelplan aangegeven dat korten een optie was.

"De problemen in de sector zijn structureel'' benadrukte Kellerman. Als er al onrust is ontstaan in de samenleving, dan is dat zeker niet voor niets. Kellerman zei niet graag vanuit een paternalistische gedachte te handelen. "Zo van: dan laten we iedereen maar rustig slapen. Als wij hierover niets naar buiten zouden brengen, zou dat niet goed zijn.''

Vanaf 2012 wordt er opnieuw fors bezuinigd op de huurtoeslag. Dit staat in de begroting 2011 van demissionair minister Van Middelkoop van Wonen, Wijken en Integratie (WWI).

In 2012 bezuinigt Van Middelkoop een extra bedrag van bijna 53 miljoen euro op de huurtoeslag. Dit loopt op naar bijna 176 miljoen euro in 2015. Deze maatregelen komen boven op de bezuiniging van circa 32 miljoen euro op de huurtoeslag die recent werd aangekondigd en waarover Van Middelkoop nog overleg moet voeren met de Tweede Kamer. Alleen al door die laatste maatregel zou voor alle huishoudens met huurtoeslag de normhuur (de zelf te betalen huur) in 2011 en 2012 hierdoor in totaal met ruim 2 euro per maand kunnen stijgen.

De recente bezuiniging van 32 miljoen kan nog beschouwd worden als een kaasschaafmaatregel, maar de nieuwe bezuinigingen zijn fors en zullen er flink inhakken. Hiermee lijken juist de zwakste groepen met de laagste inkomens getroffen. Van de ontvangers van huurtoeslag heeft immers 70 procent een minimuminkomen, terwijl 40 procent ouder is dan 65 jaar en geen enkele uitzicht op inkomensverbetering heeft.

Een klant uitnodigen voor een afspraak is zo eenvoudig nog niet. Zo blijkt uit de cijfers van AfsprakenManager. Nu ook professionele callcenters werken met de leads van AfsprakenManager blijkt hoe groot het verschil is. Adviseurs scoren gemiddeld 48% afspraken waar callcenters meer dan 65% van de leads omzetten in een afspraak.  

"Zonde geld" zegt Van der Laan van AfsprakenManager. "en dan te bedenken dat de variatie op het gemiddelde zeer groot is. Zo zijn er adviseurs die minder dan 25 afspraken maken uit 100 leads.". Daarom heeft AfsprakenManager de samenwerking gezocht met J&J Telemarketing, een bureau dat jarenlange ervaring heeft in het maken van afspraken op basis van leads. Dankzij automatische koppelingen en een zeer efficiënte werkwijze is  J&J Telemarketing in staat tegen zeer lage kosten leads om te zetten in afspraken. De nieuwe samenwerking levert ongekend goedkope "maatwerk afspraken" op.

Van der Laan is bij met de samenwerking met J&J Telemarketing: "Adviseurs die onze leads niet kunnen omzetten, stoppen de onrendabele investering vanzelfsprekend na een tijdje. Bovendien volgen de adviseurs vrijwel nooit leads op in de avonduren en in het weekend. En juist op die tijden worden de aanvragen op internet door de klanten ingevuld. Zo'n callcenter werkt in de avonduren en in de weekeinden. Nu kan de adviseur gewoon 's avonds op pad of weekend vieren, terwijl zijn leads professioneel worden nagebeld.".

De pensioenfondsen moeten er rekening mee houden, dat de Nederlanders langer zullen leven. 
De uitkomsten van een nieuwe zogeheten prognosetafel van het Actuarieel Genootschap laten een duidelijke stijging van de levensverwachting zien ten opzichte van de vorige.

In de nieuwste tafel wordt gerekend met een levensverwachting van 85,9 jaar voor mannen en 87,6 jaar voor vrouwen. In de vorige prognose was dat nog respectievelijk 82,5 en 84,3 jaar. Dit komt bij zowel mannen als vrouwen neer op een verschil van drie jaar in het jaar 2050. Pensioenfondsen zullen dus op grond van die berekeningen meer moeten reserveren. Voor een gemiddeld pensioenfonds zou dat tussen de 5 en 7 procent kunnen zijn.

Veel pensioenfondsen en pensioenverzekeraars zagen dit al enigszins aankomen en hebben eind 2009 al gedeeltelijk rekening gehouden met de ontwikkelingen in de levensverwachting. De gevolgen van de nieuwe berekeningen van het genootschap zullen per fonds sterk verschillen. Dit hangt vooral af van de leeftijdsopbouw van de verzekerden.

De prognosetafel van het Actuarieel Genootschap heeft betrekking op de periode van 2010 tot 2060. De vorige prognosetafel ging over de periode van 2005 tot 2050.

Het noodweer dat afgelopen weekend over Nederland trok zorgde bij Interpolis voor extra veel schademeldingen. Op maandag kreeg Interpolis al meer dan 5.000 klanten aan de telefoon die schade op hun woonhuis​verzekering doorgaven. Behalve schades die afgelopen weekend hadden plaatsgevonden, kwamen er ook al schades van maandag binnen.

De schades zijn divers. Er kwamen veel meldingen binnen van weggewaaide dakpannen, schade aan gevels door los gerukte bomen, onder gelopen kelders en schade aan elektronische apparatuur door blikseminslag. Ook de klanten in het MKB werden getroffen. Er kwamen drie meldingen binnen van schades boven de 100.000 euro. Agrarische klanten hadden last van de hagel. Deze veroorzaakte schade aan gewassen. Daarnaast maakten zij melding van schade aan hun apparatuur door bliksem inslag. Interpolis adviseert zijn agrarische klanten de apparatuur goed te controleren op schade door inslag van onweer. Hiermee kan vervolgschade worden voorkomen. Om alle klanten snel te kunnen helpen zaten er bij Interpolis ruim tweehonderd medewerkers aan de telefoon. Interpolis verwacht dat het komende dagen druk blijft. Later deze week volgen meer gegevens over de omvang van de schade door het noodweer van afgelopen weekend en vandaag.